در پست قبلي قول داده بودم نظرات آيت الله مطهري را در خصوص جايگاه زن در اسلام مطرح كنيم به نظر من نظرات شهيد مطهري الهام گرفته از استادش علامه طباطبائي است وتفاوتي باهم ندارند ولي به خاطر اينكه با زبان روز مطرح كرده واز طرفي براي اينكه بعضي از موافقين مذهبي خرده نگيرند شما تنها نظر علامه را مطرح كرده ايد لذا نظرات آقاي مطهري را به اختصار در باب مقام زن مطرح مي كنيم آقاي مطهري معتقد است كه اسلام سرشت وطينت زن ومرد را يكي مي داند وبين سرشت وطينت وذات آنها تفاوتي قائل نشده است وبراي ادعاي خود از آيه شماره يك سوره نساء استفاده كرده است "همه شما را از يك پدر آفريديم وجفت آن پدر رااز جنس خود او قرار داديم" وهمچنين درسوره نساء وسوره نحل وسوره روم آمده است:"خداوند از جنس خود شما براي شما همسر آفريد"
آقاي مطهري قائل هست كه در برخي از كتب مذهبي امده است كه زن ازمايه اي پست تر از مايه مرد آفريده شدوگفتند كه حوا از طرف چپ او آفريده شده است او اين موارد را رد مي كند ومي گويد چنين چيزي از نظر اسلام وجود ندارد" در اسلام نظريه تحقير آميزي نسبت به زن از لحاظ سرشت وطينت وجود ندارد" او هم چنين مي گويد:
" يكي ديگر از نظريات تحقير آميزي كه در گذشته وجود داشت ودر ادبيات جهان آثار نا مطلوبي به جا گذاشت اين است كه زن عنصر گناه است از وجود زن شر ووسوسه برمي خيزد زن شيطان كوچك است....هرگناه وجنايتي كه مردان مرتكب شده اند زني در آن دخالت داشته است......مرد درذات خود گناه مبراست واين زن است كه مرد را به گناه مي كشاند. مي گويند شيطان مستقيما در وجود مرد راه نمي يابد وفقط ازطريق زن است كه مردان را مي فريبد شيطان زن را وسوسه مي كند وزن مرد را. مي گويند آدم اول كه فريب شيطان را خورد از بهشت سعادت بيرون رانده شد,ازطريق زن بود, شيطان حوا را فريفت وحوا آدم را, مطهري در جواب اين بهتان ها به زن وبي احترامي ها مي گويد:
" قرآن نه حوا را به عنوان مسؤل اصلي معرفي مي كند ونه او را از حساب خارج مي كند قرآن مي گويد : به آدم گفتيم خودت وهمسرت در بهشت سكني گزينيد واز ميوه هاي آن بخوريد. قرآن انجا كه پاي وسوسه را به ميان مي كشد ضميرها را به شكل" تثنيه" مي آورد, ميگو.يد" فوسوس لهماالشيطان" شيطان آن دو را وسوسه كرد "فدلهما بغرور" شيطان آن دو (زن ومرد) را به فريب راهنمائي كرد" .فاسمهما اني لكما لمن الناصحين" يعني شيطان در برابر هر دو سوگند ياد كرد كه جز خير آنها را نمي خواهد.
به اين ترتيب قران با يك فكر رايج آن عصر وزمان كه هنوز هم در گوشه وكنار جهان بقايائي دارد , سخت به مبارزه پرداخت وجنس زن را از اين اتهام كه عنصر وسوسه وگناه وشيطان است مبرا كرد.
آيت الله مطهري در مقابل اين تفكر كه زن فاقد مقام معنوي است وزن به بهشت نمي رود, زن نمي تواند به مقامات معنوي والهي برسد مي گويد:" قرآن در آيات فراواني تصريح كرده است كه پاداش اخروي والهي مربوط به جنسيت نيست, به ايمان وعمل او مربوط مي شود ...قرآن خواسته است ...قهرمانان داستانها را منحصر به مردان ننمايد.
قرآن در باره مادر موسي مي گويد:كه ما به مادر موسي وحي كرديم كه كودك را شيربده وهنگامي كه برجان اوبيمناك شدي اوا به دريا بيفكن ونگران نباش كه ما اورا به سوي تو باز مي گردانيم
قرآن در باره مريم, مادر موسي , مي گويدكه كار او به آنجا كشيده شد بود كه در محراب عبادت همواره ملائكه با او سخن گفتند وگفت شنود مي كردند از غيب براي او روزي مي رسيد كارش از لحاظ معنوي آنقدر بالا گرفته بود كه پيغمبر زمانش را در حيرت فرو برده , اورا پشت سر گذاشته بودزكريا درمقابل او مات ومبهوت مانده بود.
يكي ديگر از نظريات تحقير آميز نسبت به زن اين بود كه چون زن را منشا فساد مي دونستند لذا ارتباط جنسي با زن را صلاح نمي دانستند ومجرد بودن را ترويج مي كردند مگر در موقع ناچاري بر عكس اسلام ازدواج را مقدس وتجرد را پليد شمرد (چرا كه به زنان خوشبين بود ) ودوست داشتن زن را جزء اخلاق انبياء معرفي كرد وگفت "من اخلاق الانبياء حب النساء"
برتراند راسل مي گويد: در همه آيينها نوعي بد بيني نسبت به به علاقه جنسي يافت مي شود مگر در اسلام , اسلام از نظر مصالح اجتماعي حدود ومقرراتي براي اين علاقه وضع كرده اما هرگز آن را پليد نشمرده است.
يكي از نظرات ديگري كه زن را تحقير مي كرد اين بود كه مي گفتند زن براي مرد آفريده شده است اما اسلام مي گويد:" هريك اززن ومرد براي همديگر آفريده شده اند" " هن لباس لكم وانتم لباس لهن" يعني زنان زينت وپوششي هستند يراي شما وشما زينت وپوششي براي آنها. سوره بقره آيه 187
يكي ديگر از نظراتي كه زن را تحقير مي كرد اين بود كه مي پنداشتند سهم زن در توليد فرزند بسيار ناچيز هست , اعراب جاهليت وبعضي از ملل ديگر " مادر" را فقط به منزله ظرفي مي دانستند كه نطفه مرد را -كه بذر اصلي فرزند ايت- در داخل خود نگه مي دارد ورشد مي دهد. در قرآن آياتي كه مي گويد شما را از مرد وزني آفريديم وبرخي آيات ديگر كه در تفاسير توضيح داده شده است به اين طز تفكر پايان داده شده است.
آقاي مطهري در پايان اين بحث نتيجه مي گيرد:
از آنچه كه گفته شد معاوم شد اسلام از نظر فكر فلسفي واز نظر تفسيرخلقت , نظر تحقير آميزي نسبت به زن نداشته است بلكه آن نظريات را مرذوذ شناخته است.
يادآوري:
چنانچه در پست قبلي بيان كرديم اين موارد مربوط به منزلت ومقام زن در اسلام مي باشد اما مباحثي وجود دارد كه جنبه حقوقي دارد مثل شهادت دو زن در مقابل يك مرد و كم بودن بهره ارث زن و....مواردي است كه در پست بعدي به آنها خواهيم پرداخت.
منبع اين پست: كتاب نظام حقوق زن در اسلام نوشته مرتضي مطهري.انتشارات صدرا